Czy można utonąć w łóżku? Rzecz o wtórnym utonięciu – cichym zabójcy

Ze słowem „utonięcie” kojarzymy zazwyczaj przypadki śmierci, do których doszło na skutek jakiegoś wypadku w wodzie. Jednak przy szczęśliwie zakończonej szybkiej akcji ratunkowej, wydawać by się mogło, że człowiekowi, który tonął, nie zagraża już niebezpieczeństwo. Otóż nic bardziej mylnego. Nie trzeba być w wodzie, aby utonąć…

Objawy wtórnego utonięcia pojawiają się po wyjściu z wody, np. po kąpieli w morzu, basenie, a nawet w wannie (!), najczęściej u najmłodszych. Scenariusz zwykle jest podobny – po powrocie do domu znad jeziora czy basenu, zmęczone dziecko kładzie się do łóżka, gdzie powoli „tonie” podczas drzemki… Czasami wystarczy zwykłe zachłyśnięcie (!) Straszne prawda? I chociaż jest to zjawisko rzadkie, to stanowi realne zagrożenie, na które narażone są szczególnie dzieci. Rocznie w Polsce odnotowuje się ok 1000 utonięć 🙁 (W 2005 r. Światowa Organizacja Zdrowia zarekomendowała, by nie dzielić utonięć na pierwotne i wtórne, bo w obu przypadkach dochodzi do zablokowania dróg oddechowych przez wodę. Jednak w języku lekarzy i ratowników obie nazwy funkcjonują. Na świecie częściej niż w Polsce).

Co to jest wtórne utonięcie?

Do wtórnego utonięcia dochodzi wówczas, gdy woda dostanie się do płuc i dochodzi do ich zalania oraz uszkodzenia pęcherzyków płucnych. Nagromadzony płyn drażni pęcherzyki płucne, doprowadzając do pogorszenia wydolności układu oddechowego. Nawet niewielka ilość wody, jeśli dostanie się do dróg oddechowych i płuc osoby uratowanej, może doprowadzić do niedotlenienia mózgu, a w konsekwencji nawet do śmierci. Ofiara, której udzielono pomocy, może sprawiać wrażenie, że nic jej nie dolega. Jednak w ciągu nawet 72 godzin (!) od incydentu może dojść do zapaści. Jednym zdaniem – wtórne utonięcie to rodzaj powikłania występujący najczęściej po procesie tonięcia. Czasem wystarczy jednak zachłyśnięcie  (które według medycyny sądowej jest pierwszym z pięciu etapów tonięcia).

Wtórne utonięcie czyli obrzęk płuc należny odróżnić od tzw. utonięcia suchego, które powoduje płyn, dostający się do nosogardzieli. Podrażniony przez niego nerw krtaniowy prowadzi do skurczu głośni, czego tragicznym skutkiem blokada procesu oddychania, utrata przytomności, a – jeśli nie zareagujemy na czas – zatrzymanie krążenia i śmierć.

Jak rozpoznać objawy wtórnego utonięcia?

Problem wtórnego utonięcia częściej dotyczy dzieci, choć nie tylko. Większość szkrabów uwielbia wodę, śmieje się w kąpieli, krzyczy, skacze, pluska, a buzia w tym czasie jest cały czas otwarta, co sprzyja zachłyśnięciu się. O ile w przypadku suchego utonięcia problemy pojawiają się w zasadzie od razu po wypadku w wodzie – z chwilą odruchowego skurczu struktur krtani – o tyle utonięcie wtórne jest zdecydowanie bardziej przebiegłe. Dlaczego? Otóż wody, która dostaje się do płuc, jest na tyle mało, że nie uniemożliwia od razu oddychania. Jednocześnie to już jest taka jej ilość, która z upływem czasu coraz bardziej utrudnia przepływ tlenu z pęcherzyków płucnych do krwi. A płuca są jak gąbka – nie można odessać z nich całej wody, więc ta, która zostanie, może doprowadzić do obrzęku płuc i niedotlenienia.

Niebezpieczeństwo związane z wtórnym utonięciem polega też na tym, że po obrzęku płuc rozwija się zachłystowe zapalenie płuc, które leczy się bardzo ciężko, ponieważ ma charakter atypowy, tzn. przebiega z objawami niecharakterystycznymi dla tej choroby (ból brzucha, piorunujący przebieg). Zachłystowe zapalenie płuc wymaga bezwzględnie antybiotykoterapii w warunkach szpitalnych.

Jeżeli Wasze dziecko (lub osoba dorosła) podtopiło się w wodzie lub zachłysnęło, odkasłało wodę i wygląda na pogodne i chętne do zabawy – nie daj się zwieść. Przede wszystkim nie panikuj (do wtórnego utonięcia dochodzi rzadko), ale obserwuj je uważnie przez wiele godzin po wyjściu z wody (aczkolwiek jeżeli dziecko jest naprawdę malutkie – jedź do lekarza).

Objawy, które powinny niepokoić po zachłyśnięciu się wodą, to wynikające z niedotlenienia: senność, zmęczenie, ospałość, duszność, sine usta i blada skóra, oraz wskazujące na problemy z oddychaniem (chory próbuje „złapać” powietrze): nieustający kaszel (kaszel i duszność nasilają się w pozycji leżącej, co różnicuje je od objawów zapalenia oskrzeli czy płuc), ciężki i szybki oddech, ból w klatce piersiowej. Mogą też się pojawić: gorączka, wymioty i rozdrażnienie, problemy z koncentracją.

Jeśli zauważysz u dziecka którykolwiek z wyżej wymienionych objawów, bezwzględnie ogranicz do minimum jego aktywność fizyczną, zgłoś się na oddział ratunkowy albo zadzwoń po pogotowie. Każda godzina jest ważna! Nie kładź dziecka spać – bo może się już nie obudzić… W szpitalu lekarze prześwietlą płuca, przeprowadzą badania gazometryczne (obecność tlenu we krwi), a w razie potrzeby podadzą tlen i podłączą chorego pod aparaturę monitorującą funkcje życiowe.

Wyjątkowo groźna jest woda morska. Wysoko stężona słona woda, pojawiając się w pęcherzykach płucnych, prowadzi do wystąpienia zjawiska osmozy, czyli przenikania wody ze środowiska mniej stężonego do wyżej stężonego. Woda z komórek organizmu będących w niższym stężeniu przenika do środowiska wyżej stężonego, czyli do słonej wody w pęcherzykach płucnych. Prowadzi to do obrzęku płuc i zaburzenia wymiany tlenu w płucach. Dalej może dojść do zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie, kwasicy metabolicznej, a następnie w wyniku zaburzeń wodno-elektrolitowych do zatrzymania krążenia. Słodka woda zazwyczaj jest wchłaniana do krwiobiegu przez pęcherzyki płucne.

Jak zapobiegać wtórnemu utonięciu?

Do utonięcie może dojść w baseniku ogrodowym, a nawet w wannie.  Wystarczy dosłownie kilka centymetrów wody. Dlatego to takie ważne, aby podczas kąpieli dziecka, nie spuszczać go z pola widzenia, nawet na sekundę. Nieustanna kontrola to podstawowy i najważniejszy środek zapobiegawczy. Jeśli wiesz, że dziecko podczas kąpieli zachłysnęło się wodą obserwuj je wiele godzin po tym wydarzeniu, a w razie jakichkolwiek objawów reaguj od razu. Jeżeli zabawa w wodzie będzie bezpieczna, to ryzyko wystąpienia utonięcia zdecydowanie zmaleje.

Wskazówki, których stosowanie zmniejsza ryzyko wtórnego utonięcia u dziecka:

  • wybieraj miejsca bezpieczne dla dzieci, tj. dostosowane do ich potrzeb,
  • wybieraj do plażowania miejsca strzeżone przez ratowników,
  • pamiętaj, że do utonięcia wtórnego może dojść nawet w ogrodowym baseniku, dlatego podczas zabawy w wodzie, nigdy nie spuszczaj dziecka z oczu,
  • jeżeli dojdzie do zachłyśnięcia, dopilnuj, aby dziecko odkrztusiło całą wodę, następnie zabierz je do szpitala, aby mieć pewność, że nic mu nie zagraża,
  • wskazane są lekcje pływania – jeśli zadbamy, by dziecko umiało dobrze pływać, zmniejszymy znacznie ryzyko podtopienia,
  • rozmawiaj z dzieckiem – uświadomione o niebezpieczeństwach, jakie niosą za sobą zabawy w wodzie, będzie samo starało się unikać niektórych zachowań.

Pamiętajcie! Woda jest niebezpieczna. To wielka frajda dla dzieci, ale przede wszystkim duża odpowiedzialność rodziców. Pilnujcie swoich największych skarbów, a zabawa w letnie dni nad wodą będzie świetnym wspomnieniem 🙂

Miłych wypoczynków!

Pozdrawiam

M.

Podobne wpisy:

LUDZIE TONĄ W CISZY

MYŚL! WYSTARCZY ZALEDWIE 15 MINUT, ABY ZABIĆ SWOJE DZIECKO

Show Comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *